Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Karne postępowanie. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Karne postępowanie. Pokaż wszystkie posty

środa, 5 listopada 2014

Ustanowienie obrońcy dla zatrzymanego przez policję

Osoba zatrzymana przez Policję wobec podejrzenia popełnienia przestępstwa ma prawo do ustanowienia obrońcy oraz podjęcia kontaktu z adwokatem (art. 244 i 245 kodeksu postępowania karnego). O wskazanych dwóch uprawnieniach zatrzymany powinien zostać pouczony bezpośrednio po zatrzymaniu przez funkcjonariusza. 

Podkreślenia wymaga fakt, iż umożliwienie kontaktu z adwokatem może odbywać się w każdej formie, w tym telefonicznej oraz bezpośredniej. Organy wymiaru sprawiedliwości nie powinny co do zasady brać udziału w czynnościach kontaktowych zatrzymanego i adwokata, istnieje jednak podstawa aby w wyjątkowych okolicznościach funkcjonariusz uczestniczył we wskazanej czynności. Zastrzeżenie obecności może nastąpić jedynie w wyjątkowych okolicznościach. Wskazać należy, iż ta regulacja została zmieniona przez nowelizację z 2013 r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r., co ograniczyło możliwość udziału funkcjonariusza w kontaktach zatrzymanego oraz jego adwokata. 

Ustanowienie obrońcy zgodnie z art. 83 kodeksu postępowania karnego może przybrać dwie formy: ustną poprzez złożenie oświadczenia do protokołu lub pisemną poprzez udzielenie pełnomocnictwa do obrony. Przy czym prawo do ustanowienia obrońcy przysługuje osobie zatrzymanej. Z uwagi jednak, iż zatrzymanie powoduje pozbawienie wolności, możliwe jest ustanowienie obrońcy przez inną osobę. O takim fakcie osoba zatrzymana powinna zostać zawiadomiona w jak najszybszym terminie. Obrońca taki działa do momentu ustanowienia obrońcy przez zatrzymanego lub zwolnienia tak ustanowionego obrońcy przez osobę zatrzymaną. 

Zwrócić należy uwagę na fakt, iż prawo do obrońcy na etapie zatrzymania dla każdej osoby w takiej sytuacji ma charakter iluzoryczny. Realnie takie prawo jest zabezpieczone jedynie dla osób, które mają zdolności finansowe do ustanowienia obrońcy z wyboru. Osoby zatrzymane bez środków finansowych na adwokata z wyboru mają wskazane prawo ograniczone. Złożenie wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu wiąże się z upływem oznaczonego czasu, celem rozpoznania wniosku, co jednak nie wstrzymuje działań organów wymiaru sprawiedliwości. Taka osoba zatrzymana ma zatem uprawnienie do obrońcy, które jednak praktycznie nie może być zrealizowane, czego skutkiem jest brak obrony profesjonalnej na początkowym etapie postępowania, który to etap bardzo często ma ważne znaczenie dla dalszego rozwoju sprawy.

Na wskazaną wadliwość regulacji dotyczącej uprawnienia zatrzymanego do obrony uwagę zwrócił Sąd Najwyższy w dnia 9 lutego 2004 r. w sprawie V KK 194/03, w której uznał, iż przysługuje zatrzymanemu prawo do obrony już we wczesnym stadium postępowania, gdy organ dokonujący zatrzymania wysuwa uzasadnione przypuszczenie, że popełnił on przestępstwo.

Uprawnienie do ustanowienia obrońcy jest zatem zastrzeżone dla zatrzymanych od nowelizacji przepisów z 2009 r., jednak wobec procedury ustanowienia obrońcy z urzędu oraz szybkiego tempa postępowania na wczesnym etapie uprawnienie to nie ma faktycznego celu ochronnego dla zatrzymanych, którzy nie mają możliwości ustanowienia obrońcy z wyboru.

Paulina Adamczyk 
adwokat 
kontakt: blog@zdanowiczlegal.pl

czwartek, 12 września 2013

Uprawnienia pokrzywdzonego przywłaszczeniem

W poprzednim poście (kliknij tutaj) wyjaśnialiśmy definicję przywłaszczenia z Kodeksu karnego. Obecnie przyjrzymy się uprawnieniom pokrzywdzonego na drodze karnej i cywilnej. 

W przypadku podejrzenia popełnienia przestępstwa przywłaszczenia właściwym jest zawiadomienie o tym odpowiednich organów. Zgodnie z regulacją Kodeksu karnego, każdy kto przywłaszcza sobie cudzą rzecz ruchomą lub prawo majątkowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Kto przywłaszcza sobie powierzoną mu rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. W wypadku mniejszej wagi lub przywłaszczenia rzeczy znalezionej, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Jeżeli przywłaszczenie nastąpiło na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Generalnie więc jest to przestępstwo ścigane z urzędu, do którego nie ma potrzeby składać wniosku o ściganie. Aby jednak organ wiedział o jego popełnieniu ważne jest złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Możemy to uczynić ustnie na policji do protokołu albo wysłać zawiadomienie listem poleconym. Organy ścigania rozważą wszczęcie postępowania w sprawie. Oczywiście może się tak zdarzyć, że niezbędny będzie prywatny akt oskarżenia, który musi przygotować i podpisać adwokat. 

Można dodać, ze jeżeli wartość przywłaszczonej rzeczy nie przekracza 250 zł sprawca odpowiada za wykroczenie. Jednak przywłaszczenie prawa majątkowego zawsze stanowi przestępstwo z art. 284 Kodeksu karnego, niezależnie od wartości prawa. 

Ponadto, w takich okolicznościach istnieje możliwość zastosowania przepisów prawa cywilnego. Zgodnie z art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego, właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Nie stoi to jednocześnie na przeszkodzie, aby poszkodowany mógł dochodzi również odszkodowania. Art. 363 Kodeksu cywilnego wskazuje bowiem, że naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. 

Wioleta Kulińska 
prawnik 

kontakt: blog@zdanowiczlegal.pl

czwartek, 18 października 2012

Dostęp podejrzanego do akt w postępowaniu przygotowawczym

Zgodnie z art. 71 § 1 kodeksu postępowania karnego dana osoba staje się podejrzanym z chwilą wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów lub postawienia zarzutów bez wydania postanowienia z chwilą przystąpienia do jej przesłuchania w charakterze podejrzanego. Podejrzany w postępowaniu przygotowawczym posiada przymiot strony postępowania (art. 299 § 1 kodeksu postępowania karnego). 

Przed pierwszym przesłuchaniem należy podejrzanego pouczyć o prawie do składania wyjaśnień, odmowy składania wyjaśnień, składania wniosków o czynności śledztwa lub dochodzenia, do korzystania z pomocy obrońcy oraz prawie do końcowego zaznajomienia się z materiałami postępowania. 

W toku śledztwa lub dochodzenia strona postępowania może składać wnioski o dokonanie czynności śledztwa. W takich czynnościach stronie oraz jej pełnomocnikowi organ prowadzący postępowanie nie może odmówić prawa udziału. Również w czynnościach, co do których istnieje ryzyko, iż nie będzie można ich powtórzyć na rozprawie, mają prawo wziąć udział zarówno strony postępowania przygotowawczego, jak również ich pełnomocnicy. Strony mają prawo do udziału również w innych czynnościach postępowania przygotowawczego, chyba, że z uwagi na ważny interes śledztwa lub dochodzenia prokurator odmówi dopuszczenia udziału strony (art. 317 § 2 Kodeksu postępowania karnego). Przepis ten stanowi również podstawę dla odmowy przez prokuratora udostępnienia podejrzanemu akt postępowania przygotowawczego. 

W trakcie prowadzenia śledztwa akta sprawy są co do zasady udostępniane stronom do możliwości przeglądania, jednak prokurator posiada uprawnienie do ograniczenia tego uprawnienia. 

Zawsze jednak podejrzany ma zagwarantowane prawo do końcowego zaznajomienia się z materiałami śledztwa (art. 321 Kodeksu postępowania karnego). Udostępnienie końcowe akt śledztwa odbywa się na wniosek podejrzanego lub jego obrońcy. Termin na zaznajomienie się z aktami nie może być krótszy niż 7 dni. O ile na wyznaczony termin podejrzany nie stawi się, nie tamuje to dalszych czynności w sprawie. Po zaznajomieniu się przez podejrzanego z aktami postępowania, w terminie 3 dni przysługuje prawo do zgłoszenia wniosku o uzupełnienie śledztwa. 

Paulina Adamczyk 
prawnik 
kontakt: blog@zdanowiczlegal.pl

czwartek, 30 sierpnia 2012

Czy mogę nieodbierać korespondencji sądowej? Jakie są tego konsekwencje?

Doręczenie korespondencji przez sąd lub organy administracji ma szczególne znaczenie dla stron postępowań sądowych i administracyjnych. Doręczenie bowiem wyznacza początek biegu licznych terminów, których niedochowanie może spowodować niekorzystne skutki dla strony. Ważne jest zatem, aby znać zasady związane z doręczeniami oraz pilnować terminu otrzymania pism sadowych, z uwagi na fakt, iż wyznaczają one datę zaskarżenia orzeczenia lub uzupełnienia wniosku lub pozwu. Przekroczenie terminu sądowego przez stronę, w przypadku tzw. terminów zawitych, powoduje bezskuteczność dokonanych czynności. 

Podkreślić należy, iż termin doręczenia w przepisach procedury sądowej jest rozumiany dużo szerzej niż wynika to z jego potocznego użycia. Korespondencja z sądu zawsze ma charakter polecony, a zatem zasadniczo niezbędny jest jej odbiór bezpośrednio od listonosza z potwierdzeniem odbioru korespondencji. 

W przypadku, gdy adresat nie zostanie zastany w domu oraz nie ma innych osób domowników, sąsiadów, którzy mogliby odebrać korespondencję, przesyłka zostaje awizowana, o czym adresat zostaje zawiadomiony pisemnie. Na odbiór awizowanej przesyłki adresat ma 14 dni od dnia jej pierwotnej próby doręczenia. W tym okresie poczta pozostawia adresatowi powtórne zawiadomienie o konieczności odebrania przesłanki. Podkreślić należy, iż po upływie terminu do odbioru przesyłki awizowanej, pismo takie zostaje odesłane do nadawcy, jednak w przypadku korespondencji sądowej istnieje domniemanie, iż przesyłka taka została odebrana przez adresata. Analogiczny skutek wywiera również pismo, którego strona odmówiła przyjęcia i została uczyniona adnotacja o tym fakcie na piśmie. W takiej sytuacji sąd będzie traktować pismo jako odebrane np. płynąć będą terminu sądowe itd. 

Ponadto wskazać należy, iż strona postępowania sądowego jest zobowiązana do podania przy pierwszej czynności swojego adresu do korespondencji oraz aktualizacji przedmiotowego adresu w toku postępowania. Zaniechanie przez stronę do podania nowego adresu skutkuje, iż pisma doręczone na podany pierwotnie adres są uznawane za skutecznie doręczone. 

Odbiór korespondencji sądowej jest zatem bardzo ważny. Należy przy tym pamiętać, iż ustawodawca wprowadził liczne domniemania, wskazujące na uznanie doręczenia za skuteczne, pomimo braku fizycznego odbioru przesyłki z sądu. Nieodbieranie korespondencji z sądu zatem nie jest sposobem na podejmowanie czynności w postępowaniu sądowym. Z reguły bowiem doręczenie i tak zostanie uznane za skuteczne, co spowoduje, iż rozpoczną bieg terminu na uzupełnienie pisma, udzielenie odpowiedzi lub zaskarżenie orzeczenia. Upływ tych terminów spowoduje utratę dla strony możliwości podjęcia skutecznie oznaczonej czynności. Ewentualny wniosek o przywrócenie terminu, w przypadku braku odbioru korespondencji z własnej winy strony, również nie zostanie uwzględniony przez sąd. Sprawa zatem przez brak odbioru korespondencji może zakończyć się dla strony niekorzystnie. 

Paulina Adamczyk 
prawnik 
kontakt: blog@zdanowiczlegal.pl 

czwartek, 9 sierpnia 2012

Na jakie odszkodowanie może liczyć ofiara wypadku drogowego?

Podkreślić należy, iż spowodowanie wypadku drogowego w polskim systemie prawa jest przestępstwem stypizowanym w art. 177 § 1 Kodeksu karnego. Wypadek stanowi jednak również delikt prawa cywilnego. Z tytułu wypadku drogowego bardzo często powstają szkody osobowe i rzeczowe. 

Poszkodowany w wypadku drogowym ma trzy drogi dochodzenia swoich roszczeń odszkodowawczych. Podkreślić jednak należy, iż za szkodę powstałą z tytułu udziału w wypadku drogowym należna jest tylko jedna rekompensata. 

O ile wypadek drogowy był spowodowany przez kierowcę pojazdu mechanicznego, to z uwagi na fakt, iż podmiot taki podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu cywilnemu, możliwe jest wystąpienie do ubezpieczyciela sprawcy z roszczeniem odszkodowawczym. Zasadne jest zatem wystąpienie do sprawcy o podanie ubezpieczyciela oraz numeru polisy, a o ile na miejsce zdarzenia wzywana jest Policja to ona z reguły czuwa na przekazaniem informacji o ubezpieczycielu. Ubezpieczyciele zasadniczo pozytywnie rozpoznają roszczenia odszkodowawcze, jednak wypłacana kwota może nie pokryć całego doznanego uszczerbku. 

Kolejną drogą dochodzenia roszczeń odszkodowawczych jest postępowanie karne prowadzone wobec sprawcy wypadku drogowego. Wówczas zgodnie z art. 62 kodeksu postępowania karnego do rozpoczęcia przewodu sądowego, tj. odczytania aktu oskarżenia na rozprawie głównej pokrzywdzony może zgłosić powództwo cywilne, celem dochodzenia roszczeń odszkodowawczych wypływających bezpośrednio z przestępstwa. W przypadku śmierci pokrzywdzonego powództwo cywilne mogą w/w oznaczonym terminie wytoczyć osoby najbliższe. Sąd przed rozpoczęciem przewodu sądowego odmawia przyjęcia powództwa cywilnego, jeżeli: 1) powództwo cywilne jest z mocy przepisu szczególnego niedopuszczalne; 2) roszczenie nie ma bezpośredniego związku z zarzutem oskarżenia; 3) powództwo zostało wniesione przez osobę nieuprawnioną; 4) to samo roszczenie jest przedmiotem innego postępowania lub o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono; 5) po stronie pozwanych zachodzi współuczestnictwo konieczne z instytucją państwową, samorządową lub społeczną albo z osobą, która nie występuje w charakterze oskarżonego; 6) złożono wniosek o naprawienie szkody w trybie art. 46 § 1 Kodeksu karnego. Powód cywilny jest zobowiązany udowodnić okoliczności, z których wywodzi swoje roszczenie. O ile sąd karny odmówi przyjęcia powództwa cywilnego do rozpoznania, pokrzywdzony może dochodzić swoich praw przed sądem cywilnym. Pokrzywdzony może wystąpić o zabezpieczenie swojego roszczenia. Do rozpoznania powództwa cywilnego zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. 

O ile pokrzywdzony nie dochodził roszczenia w postępowaniu karnym w ramach powództwa cywilnego, od ubezpieczyciela lub otrzymane odszkodowanie lub zadośćuczynienie nie pokrywa w całości szkody i krzywdy możliwe jest dochodzenie roszczeń z tytułu szkody w postępowaniu cywilnym. Możliwe jest wówczas dochodzenie odszkodowania za rzeczywisty uszczerbek powstały w wyniku wypadku, jak również zadośćuczynienie za doznana krzywdę. 

W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu. Jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Jeżeli w chwili wydania wyroku szkody nie da się dokładnie ustalić, poszkodowanemu może być przyznana renta tymczasowa. 

Ponadto zabezpieczone są również prawa najbliższych, bowiem jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł. Osoba, względem której ciążył na zmarłym ustawowy obowiązek alimentacyjny, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody renty obliczonej stosownie do potrzeb poszkodowanego oraz do możliwości zarobkowych i majątkowych zmarłego przez czas prawdopodobnego trwania obowiązku alimentacyjnego. Takiej samej renty mogą żądać inne osoby bliskie, którym zmarły dobrowolnie i stale dostarczał środków utrzymania, jeżeli z okoliczności wynika, że wymagają tego zasady współżycia społecznego. Sąd może ponadto przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. 

Zgodnie z art. 447 Kodeksu cywilnego z ważnych powodów sąd może na żądanie poszkodowanego przyznać mu zamiast renty lub jej części odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w szczególności wypadku, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie nowego zawodu. 

Ponadto poszkodowany w wypadku drogowym może żądać zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Zadośćuczynienie oznaczane jest kwota pieniężną, która ma zrekompensować krzywdę moralną poszkodowanego. 

Podkreślić należy, iż roszczenia wskazane powyżej nie mogą być zbyte, chyba że są już wymagalne i że zostały uznane na piśmie albo przyznane prawomocnym orzeczeniem. Ponadto podmiot ich żądający jest zobowiązany do udowodnienia swoich roszczeń w zakresie ich zasadności oraz żądanej wysokości. 

Paulina Adamczyk 
prawnik 
Kancelaria Zdanowicz i Wspólnicy 
kontakt: Blog@zdanowiczlegal.pl 

środa, 1 sierpnia 2012

Co zrobić, jeśli padło się ofiarą nękania telefonicznego?

Od dnia 6 czerwca 2011 roku uporczywe nękanie telefoniczne stanowi przestępstwo stalkingu, które ujęte zostało w art. 191a Kodeksu karnego. Stalking definiuje się nie tylko jako uporczywe nękanie, ale również wzbudzenie uzasadnionego okolicznościami poczucia zagrożenia, a także istotne naruszenie prywatności osoby lub osoby jej najbliższej. 

Stalking stanowi przestępstwo przeciwko wolności. Jego ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Znamiona przestępstwa stalkingu wyczerpuje nie tylko nękanie telefoniczne, ale również wysyłanie listów, SMS-ów, e-maili, wręczanie lub przesyłanie ofierze niechcianych kwiatów czy prezentów, śledzenie, podążanie za osobą, zatrudnianie do tego prywatnych detektywów, czy też wypytywanie o daną osobę w miejscu jej zamieszkania i pracy. Przy tym nie ma tu znaczenia intencja sprawcy, istotny jest jedynie odbiór tych zachowań przez ofiarę. 

Jako ofiary stalkingu możemy złożyć zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa na policję lub do prokuratury. Przez cały czas powinniśmy przy tym gromadzić dowody świadczące o popełnieniu przestępstwa, na przykład zapisując SMS-y, e-maile, czy prowadząc zapiski o czasie i miejscu zdarzenia, które spowodowało u nas niepokój. 

Nękanie jest karalne. Stalker zagrożony jest karą pozbawienia wolności do lat trzech, a gdy w wyniku jego działania ofiara targnie się na swoje życie – przestępstwo to będzie zagrożone karą pozbawienia wolności do 10 lat. 

Przestępstwo stalkingu jest przestępstwem prywatnoskargowym, w związku z czym policja ma obowiązek przyjęcia naszej skargi, nawet jeżeli nie znamy nazwiska sprawcy. W przypadku jednak, gdy policja nie chce przyjąć zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa należy zawiadomienie takie wysłać listem poleconym. Można też skierować się do prokuratury. Na odmowę wszczęcia postępowania lub jego umorzenie będą nam przysługiwały środki zaskarżenia. 

Emilia Bartosiak 
prawnik 
kontakt: blog@zdanowiczlegal.pl